Het 'pas toe of leg uit'-principe
Het 'pas toe of leg uit'-principe houdt in dat overheidsorganisaties bij aanschaf van een ICT-dienst of -product, kiezen voor een van de open standaarden op de 'pas toe of leg uit'-lijst. Als dat tot onoverkomelijke problemen leidt, mag de organisatie ervoor kiezen om deze standaard niet te gebruiken. Daar staat echter tegenover dat in het jaarverslag verantwoord moet worden waarom deze keuze is gemaakt (uitleggen).
Toepassing
Dit principe is van toepassing op alle (semi-)overheidsorganisaties. Naast de rijksdiensten, ZBO's, provincies en gemeentes vallen hier ook instellingen in de sectoren onderwijs, zorg en sociale zekerheid onder.
Voldoen aan standaarden
Overheden zijn niet verplicht om de bestaande voorzieningen op korte termijn in te richten met open standaarden. Het 'pas toe of leg uit'-principe is uitsluitend bij vernieuwing of vervanging van ICT-producten of -diensten boven de 50.000 euro van toepassing.
'Leg uit'-optie
Het is mogelijk dat het opnemen van een standaard tot onoverkomelijke problemen leidt. In zo'n geval mag gebruik worden gemaakt van de 'leg uit'-optie. Het gaat dan om een of meerdere van de volgende situaties:
- als een dienst of product dat gebruik maakt van de betreffende open standaard naar verwachting onvoldoende zal worden aangeboden. De open standaard wordt in zo'n geval niet door meerdere leveranciers en op meerdere platforms ondersteund.
- als een dienst of product dat gebruik maakt van de betreffende open standaard naar verwachting niet veilig of zeker genoeg zal functioneren. De bedrijfsvoering en/of dienstverlening, inclusief beveiligingsrisico's, komen daardoor onverantwoord in gevaar.
- bij andere redenen van bijzonder gewicht. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om aspecten van geld, tijd en capaciteit. De reden om niet te kiezen voor een open standaard zal wel enige substantie moeten hebben. Het is niet de bedoeling dat organisaties voor gesloten standaarden kiezen omdat dat wat minder tijd en geld kost. Het niet zelf beschikken over capaciteit is geen goede reden als die capaciteit eenvoudig in te huren is, of als er in de eigen organisatie nooit aandacht besteed wordt aan het op peil brengen van bestaande tekorten in de eigen capaciteit.
Verantwoording
Als een of meerdere van de 'leg uit'-redenen van toepassing zijn - en de organisatie daarom wil afwijken van de standaarden op de lijst met open standaarden voor 'pas toe of leg uit' - dan moet de overheidsorganisatie dit in het jaarverslag te verantwoorden. Dat moet deze organisatie doen door in de bedrijfsvoeringsparagraaf aan te geven waarom zij bij de bewuste ICT-opdracht gebruik heeft gemaakt van de 'leg uit'-optie en dus kiest voor een afwijkende (gesloten) standaard.
Afspraken
- Rijk: Voor het Rijk en de uitvoeringsorganisaties die onder de desbetreffende ministeriële verantwoordelijkheid vallen, is het 'pas toe of leg uit'-principe vastgelegd in een Rijksinstructie. Deze Rijksinstructie is genotificeerd door de Europese Commissie en is in oktober 2008 gepubliceerd in de Staatscourant.
- Gemeenten: Bestuurakkoord rijk en gemeenten - juni 2007
- Provincies: Bestuursakkoord rijk en provincies - juni 2008
- Gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk: Uitvoeringsagenda NOiV - 5 juni 2008
- Gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk: Akkoord NUP - 1 december 2008
Implementatie informatie
Voor implementatie informatie over de open standaarden op de "pas toe of leg uit" lijst zie de Wiki van NOiV . Naast informatie halen, wordt u gevraagd om ook informatie te brengen. Voeg dus uw eigen ervaringen met en materialen over de implementatie van een standaard toe, zodat anderen daarvan kunnen leren.